Kazimierz Nowacki

| 28 listopada 2016
Biografie

Kazimierz Nowacki urodził się 6 lutego 1883 roku w Koźminie, woj. poznańskie jako syn rolnika Stanisława i Heleny ze Szczerkowskich. Ojciec Kazimierza był także młynarzem w Koźminie. Zdobycie wykształcenia w zaborze pruskim dla dzieci polskich było niezwykle trudne. Niemcy przyjmowali pewną liczbę polskich uczniów do seminariów nauczycielskich ze względu na konieczność nauki dzieci polskich po wsiach Wielkopolski. Liczyli też, że w niemieckich seminariach uda się zgermanizować młodych Polaków i pozyskać ich dla pruskiej polityki. Na ogół się mylili. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. nauczyciele wiejscy przejęli główny ciężar wprowadzenia oświaty polskiej na wsi i byli wzorem obywatelskich postaw w okresie międzywojennym.

Kazimierz Nowak

Kazimierz Nowacki | fot. zbiory E.Laskowski | projekt okładki D.Wajs

Kazimierz Nowacki ukończył niemieckie Seminarium Nauczycielskie w Pile uzyskując dyplom nauczyciela po zdaniu pierwszego egzaminu 21 czerwca 1904 r. Drugi egzamin nauczycielski zdał 24 kwietnia 1907 r. w Rawiczu.

Pracę nauczycielską rozpoczął 1 lipca 1904 r. w Ujeździe, pow. Kościan. Pracował tam do 30 czerwca 1919 r. 8 października 1909 roku zawarł związek małżeński z Gabrielą z d. Środecką, córką nauczyciela Romana Środeckiego pracującego w Szkole Powszechnej w Zielęcinie w latach 1874 – 1913.
Jako pruski poddany odbył służbę wojskową w armii niemieckiej (od 3.08.1914 r. do 30.06.1916 r.). Dekretem Regencji Poznańskiej z dnia 21.10.1919 r. powiatowy inspektor szkolny mieszkający wówczas w Rakoniewicach, przeniósł Kazimierza Nowackiego na „stałą posadę pierwszego nauczyciela w Szkole Katolickiej w Ruchocicach w pow. babimojskim”.

Kazimierz i Gabriela Nowaccy mieli trzy córki. Najstarsza Jadwiga (ur. 1910 r.) wyszła za mąż za Ludomira Olejniczaka, nauczyciela z Wioski (zginął w obozie w Katyniu). Druga – Irena (ur. 1912 r.) z wykształcenia nauczycielka – wyszła za mąż za nauczyciela Franciszka Borowczaka (wspomnienie o nim zamieściłem w jednym z poprzednich numerów Panoramy Grodziskiej). Trzecia – Bolesława (ur. w 1925 r.) wyszła za mąż za rolnika Edwarda Widlickiego z Jerzykowa k/ Poznania.

Kazimierz Nowacki przez cały okres międzywojenny był kierownikiem szkoły niżej zorganizowanej w Ruchocicach. Radio było wówczas rzadkością i cały poziom życia kulturalnego na wsi zależał od aktywności nauczyciela. Kazimierz z całą pasją przygotowywał 3 – 4 przedstawienia teatralne rocznie dla mieszkańców Ruchocic, okolicznych wsi a także Rakoniewic i Grodziska. Organizował wiele imprez patriotycznych i rozrywkowych. Znane i wspominane do dziś były jego majówki w pobliskim lesie połączone z występami młodzieży i chóru i zabawą ludową.

Jesienią 1928 r. wstąpił do nowo utworzonego Ogniska ZNP w Wolsztynie a później pełnił wiele funkcji w Zarządzie Ogniska ZNP w Rakoniewicach. Za pracę pedagogiczną Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego odznaczył go 4 czerwca 1929 r. „Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.” Pomagał zdolnym uczniom wiejskim w dalszej karierze i kształceniu się w szkołach średnich. Na egzamin w Seminarium Nauczycielskim w Wolsztynie osobiście zawiózł furmanką trzech swoich uczniów, którzy zostali nauczycielami polskich szkół. Byli to: Walenty Kuska, późniejszy kierownik szkoły w Jaromierzu, pow. Wolsztyn (zginął w czasie okupacji hitlerowskiej), Stanisław Pempera, późniejszy nauczyciel z Kębłowa, a od 1931 r. uczący w szkole pow. szamotulskiego oraz Franciszek Borowczak, późniejszy kierownik szkoły w Rakoniewicach i zięć Kazimierza Nowackiego. Dwukrotne wizytacje szkoły w 1935 r. i 1936 r. potwierdziły, iż w pracy nauczycielskiej Kazimierz Nowacki „odznaczał się dużą starannością, dokładnością i oddaniem dla środowiska.” 13 maja 1938 r. otrzymał „Brązowy Medal za Długoletnią Służbę”.

Podczas II wojny światowej Kazimierz wraz z rodziną podzielił los wielu polskich nauczycieli. Uchodząc przed hitlerowcami znalazł się pod koniec września 1939 r. pod Kutnem. Po powrocie z tułaczki do Ruchocic zmarła mu żona Gabriela. Sam Nowacki z córkami został wywieziony na przymusowe roboty w głąb Rzeszy w rejon gór Harzu. Podczas ciężkich prac niewolniczych stracił tam lewe oko. Po wyzwoleniu w listopadzie 1945 roku wrócił do kraju i objął przedwojenne stanowisko – kierownika Szkoły Powszechnej w Ruchocicach. Stanowisko to pełnił do 31 sierpnia 1950 r. Od nowego roku szkolnego został przeniesiony na stanowisko kierownika szkoły w Goździnie. W uzasadnieniu decyzji Inspektora szkolnego o przeniesieniu Kazimierza Nowackiego czytamy: „W szkole w Ruchocicach jest kierownikiem 30 lat. We wsi organizuje się spółdzielnia produkcyjna. Dobro szkoły oraz środowiska, a przede wszystkim względy polityczno – społeczne wymagają wymiany człowieka na stanowisku kierownika szkoły. Miejsce jego zajmie siła młoda…”.

W 1956 r. otrzymał Złoty Krzyż Zasługi a w 1962 r. – Złotą Odznakę ZNP. Był najstarszym czynnym nauczycielem trzech epok: zaboru pruskiego, dwudziestolecia międzywojennego i okresu Polski powojennej.

Z dniem 1 lutego 1965 r. przeszedł na emeryturę mając 82 lata i 61 lat służby nauczycielskiej. Zamieszkał w Poznaniu we własnym domku kupionym jeszcze w 1932 r. Na emeryturze kontynuował swoje hobby – pszczelarstwo, uprawę kwiatów w przydomowym ogródku i grę na fortepianie.

Zmarł 11 grudnia 1970 r. w Poznaniu.


Komentarze